Η Μάνα του Πρωινού
Η Άννα ξυπνούσε κάθε μέρα στις 5. Πριν ακόμη χαράξει.
Έβαζε νερό να βράσει για καφέ και άφηνε το ραδιόφωνο να ψιθυρίζει ειδήσεις που δεν προλάβαινε να ακούσει. Η κουζίνα ήταν μικρή, αλλά καθαρή — όπως εκείνη: φτωχική, μα αξιοπρεπής.
Στις 6:30 έπρεπε να ξυπνήσει τον γιο της. Ο Νίκος ήταν 17 και δεν το ήξερε, αλλά κάθε μέρα η μάνα του στεκόταν στην πόρτα και τον κοιτούσε να κοιμάται για ένα λεπτό πριν τον σκουντήσει. Εκείνη τη στιγμή έμοιαζε ακόμα παιδί — όπως τότε που του τραγουδούσε νανούρισμα, τότε που δεν την ήξερε κουρασμένη.
Η Άννα δούλευε καθαρίστρια στο δημοτικό σχολείο. Το μεροκάματο ήταν λίγο, η δουλειά σκληρή. Δεν παραπονιόταν ποτέ. Όχι γιατί δεν κουραζόταν. Αλλά γιατί είχε μάθει πως η μάνα δεν έχει πολυτέλεια να κουράζεται.
Ο Νίκος, με τον καιρό, άρχισε να της φωνάζει. Να ντρέπεται για τα ρούχα της, για τα χέρια της που μύριζαν χλωρίνη. Εκείνη δεν απαντούσε. Μόνο σκουπίζε το βλέμμα της διακριτικά όταν δεν την έβλεπε.
Μια μέρα, της πέταξε το φαγητό. "Πάλι φακές;" είπε. "Φάε μόνος σου, εγώ δεν είμαι υπηρέτριά σου."
Τη νύχτα, όμως, του σκέπασε τα πόδια που είχαν ξεσκεπαστεί. Και άφησε ένα μήλο δίπλα του. Δεν είπε τίποτα. Γιατί μάνα δεν είναι αυτή που κερδίζει τη μάχη. Είναι αυτή που επιλέγει να μη τη δώσει.
Ο Νίκος έφυγε στα 19 για σπουδές. Πέρασαν χρόνια. Έφτιαξε τη ζωή του. Όχι πλούσια, αλλά καλή. Κι όσο μεγάλωνε, τόσο καταλάβαινε. Όχι από φωτογραφίες — δεν είχε πολλές. Ούτε από λέξεις — δεν ήταν γυναίκα των μεγάλων λόγων.
Καταλάβαινε από μικρές πράξεις που τώρα έκανε κι εκείνος χωρίς σκέψη: να μαζεύει τα πιάτα, να κάθεται τελευταίος στο τραπέζι, να μην τρώει αν πρώτα δεν έχουν φάει οι άλλοι.
Η Άννα πέθανε ήσυχα, ένα απόγευμα Κυριακής, στην πολυθρόνα της.
Στο χέρι της κρατούσε μια φωτογραφία του. Δεν την είχε κορνιζάρει — την είχε φυλάξει απλώς, διπλωμένη.
Ο Νίκος έφτασε τρέχοντας από την Αθήνα.
Στην κουζίνα βρήκε μια κατσαρόλα με φακές.
Ζεστές.
Και τότε έκλαψε για όλα εκείνα που δεν είχε πει.
Για όλα όσα είχε πει.
Και για τη μάνα που του έμαθε τι σημαίνει αγάπη,
χωρίς να πει ποτέ τη λέξη.
