Kabanata 1 – Engkwentro
Tahimik ang kalsadang tinatahak nila Melchor at ang kanyang grupo sa isang liblib na bayan sa Compostela Valley.
Madaling-araw, makulimlim, at tanging ugong ng lumang trak ang bumabasag sa katahimikan. Sampu silang sakay—mga sundalong pagod ngunit buo ang loob, kasama si Sergeant Melchor Frederick Ramos, ang lider ng hukbong naatasang magdala ng tulong sa bayan.
Sa likuran, nakasalansan ang mga kahon ng medical supplies—gamot, gasa, delata, at tubig na ihahatid sa mga residente ng bayang ilang linggo nang hindi nadadalhan ng tulong dahil sa presensya ng mga armadong rebelde.
Ang hangin ay malamig, mabigat, at may bahid ng pangamba. Tahimik lang si Melchor, hawak ang baril at nakamasid sa dilim. Ang mga ilaw ng trak ay humihiwa sa daan, dumaraan sa mga punong kahoy na waring may mga matang nagbabantay.
Isang sundalo: Sarge, mga tatlumpung minuto pa, mararating na natin ang sentro.
Melchor: Sige. Dahan-dahan lang. Baka may mga nakatago diyan na hindi natin alam.
Isa pang sundalo: Tahimik naman, Sarge. Parang walang tao rito.
Melchor: ’Yan ang mas delikado.
Pinisil ni Melchor ang strap ng kanyang seatbelt. Sa loob-loob niya, sanay na siya sa mga ganitong gabi—mga biyahe sa lugar na hindi mo alam kung kailan sasabog ang lupa sa ilalim. Pero ngayong gabi, may kakaibang lamig na gumagapang sa kanyang batok.
Sumulyap siya sa salamin ng trak—nakita niya ang mga kasamahan sa likod, nagbibiroan pa nang mahina. Si Torres, laging maingay; si Navarro, tahimik ngunit matalas; si Bautista, bata pa, ngunit matapang. Lahat sila, umaasang makakauwi nang buo kinabukasan.
Melchor: Torres, i-check mo ang kanan. Navarro, bantayan ang likod.
Torres: Aye, Sarge.
Navarro: Klaro pa ang daan.
Ngunit ilang minuto pa lang ang lumipas, napansin ni Melchor ang kakaibang anino sa gilid ng kalsada—isang maliit na paggalaw sa pagitan ng mga puno. Mabilis siyang kumatok sa bubong ng trak.
Melchor: Berbena! Hinto!
Umingit ang preno. Huminto ang trak sa gitna ng makitid na daan. Walang ingay kundi ang ugong ng makina at huni ng kuliglig.
Dahan-dahang bumaba si Melchor, sinenyasan ang mga kasama.
Melchor: Positions. Huwag kayong lalayo sa linya. Walang magpapaputok hangga’t di ko sinasabi.
Naghubad siya ng gloves at humawak sa malamig na metal ng kanyang baril. Ang ilaw ng buwan ay sumilip sa pagitan ng mga ulap, nagbigay ng manipis na liwanag sa putikan at sa mga bakas ng gulong sa lupa—bagong bakas.
Melchor: May dumaan dito. Mabigat ang sakay... posibleng grupo ng armado.
Torres: Kailan kaya, Sarge?
Melchor: Hindi ako sigurado, pero hindi tayo nag-iisa ngayong gabi.
Bago pa siya makapag-isip ng susunod na utos, bigla na lang sumabog ang unang bala—mula sa kaliwa, kasunod ng sunod-sunod na putok.
Melchor: Ambush! Dapa!
Nangangalansing ang mga bala, pumapaling sa yero ng trak at mga bato sa paligid. Ang dilim ay biglang nabuhay sa mga kislap ng putok.
Napasubsob si Navarro sa gilid ng kalsada, habang si Reyes ay tinamaan agad sa balikat, bumagsak at napasigaw.
Melchor: Torres, kanan! Navarro – SI REYES!
Sumabog ang hangin sa bawat putok. Ang mga rebelde, halatang bihasa—nasa mataas na posisyon, nakapuwesto sa mga puno at damuhan. Ang ulan ng bala ay walang tigil, at ang lupa ay nagsimulang manginig.
Bautista: Sarge, hindi ko makita ang pinanggagalingan!
Melchor: ’Wag kang tatayo! Stay low! Tingnan mo ang anino – sa mga puno nag tatago ang mga putang ina!
Nagpaputok na rin ng baril si Melchor, tatlong beses, tinatantiya ang mga kislap ng baril sa kabilang gilid.
Narinig niyang tumigil saglit ang isa sa mga rebelde—siguro ay may tinamaan.
Ngunit kasabay noon, sumabog ang granada sa di-kalayuan. Tumilapon ang lupa, nagdilim ang paligid sa usok.
Melchor: Dapa! Dapa!
Naramdaman niyang may mainit na dugo na tumilamsik sa pisngi niya—si Reyes, nakahandusay, hindi na gumagalaw.
Ang mga sigaw ng mga kasamahan niya ay halong galit at takot, ngunit walang umatras.
Melchor: Navarro, bantayan mo si Bautista! Torres, cover!
Dumapa siya at gumapang sa putikan, hinila ang katawan ni Reyes papunta sa ligtas na bahagi ng kalsada.
Sa bawat pulgada ng paggapang, ramdam niya ang bigat ng mga taon ng serbisyo—at ng responsibilidad sa mga kasamahan.
Hindi pa puwede. Hindi pa ngayon.
Bigla, isang bala ang sumirit at tumama sa katawan ni Lopez. Isang sigaw, tapos katahimikan.
Ang isa pang sundalo, si Ortega, sinubukang sumugod pero tinamaan sa tadyang. Bumagsak at nanginginig.
Melchor: Torres, ilabas si Ortega! Bilisan ninyo!
Torres: Sarge, masyadong pang delikado!
Melchor: Gawin mo! Hindi natin sila iiwan!
Nagtuloy ang putukan nang halos labinlimang minuto, pero sa gitna ng apoy at sigaw, unti-unting humina ang mga putok ng kalaban. Marahil ay umatras sila matapos mapagtantong lumalaban pa rin ang unit ni Melchor.
Pagkatapos, katahimikan. Isang katahimikan na parang nananaksak.
Sa lupa, limang katawan na hindi na gumagalaw—Reyes, Lopez, Mendoza, Ortega, at Santos.
Ang iba—bugbog, sugatan, nanginginig pero buhay.
Tahimik na lumapit si Melchor sa mga bangkay. Ang ulan ay nagsimulang bumuhos, banayad sa una, tapos biglang lumakas.
Hinaplos niya ang balikat ni Reyes, tinanggal ang helmet at ibinaba sa tabi. Wala siyang sinabi. Tanging ang paghinga niya ang maririnig sa gitna ng ulan.
Torres: Sarge... anong gagawin natin?
Melchor: Kunin natin ang mga katawan. Huwag nating iwan.
Navarro: Baka bumalik sila, Sarge.
Melchor: Kung babalik sila, lalaban tayo. Pero hindi tayo aalis nang hindi dala ang mga kasamahan natin.
Isa-isa nilang binuhat ang mga katawan, inilagay sa likod ng trak.
Basang-basa ang mga uniporme, mabigat sa putik at dugo.
Habang ginagawa iyon, tinapunan ni Melchor ng tingin ang paligid—ang mga butas ng bala sa mga puno, ang usok sa lupa, ang mga kahon ng gamot na nabutas at nagkalat.
Ang tulong na dala natin... nauwi sa dugo.
Umakyat siya sa trak, tumulong sa pag-akyat ng mga sugatan. Si Bautista, nanginginig pa rin, ay sinubukang ngumiti.
Bautista: Sarge... buhay pa tayo.
Melchor: Oo. Pero …
Bautista: Ganyan talaga, Sarge... giyera ’to.
Melchor: Hindi lang ito giyera...
Umandar muli ang trak, mabagal, binabagtas ang maputik na daan pabalik sa kampo. Sa bawat lubak, nararamdaman ni Melchor ang pagkadurog ng loob.
Sa labas, patuloy ang ulan. Sa loob, tahimik ang lahat.
Tahimik, ngunit mabigat ang damdamin – ang damdamin sa mga pumanaw na kasamahan.
Ang ulan ay parang naglilinis sa paligid, pero hindi nito kayang hugasan ang dugo sa kanyang mga kamay.
Nakatingin siya sa labas ng bintana, sa madilim na kagubatan na parang walang katapusan.
Sa isip niya, paulit-ulit na bumabalik ang eksena—ang sigaw ni Reyes, ang mukha ni Ortega bago bumagsak, ang malamig na kamay ni Lopez.
Pagkalipas ng ilang oras ng biyahe, sumilip ang liwanag ng bayan sa dulo ng kalsada. Basang-basa pa rin ang trak, at sa likuran nito ay nakahandusay ang limang kasamahan ni Melchor—maayos na tinakpan ng kumot na may tatak ng Armed Forces.
Tahimik silang pumasok sa kampo. Sa labas ng command post, naghihintay ang platoon commander, si Captain Vergara—matikas, matalim ang tingin, at halatang galit.
Pagbaba pa lang ni Melchor, agad siyang sinalubong ng mabigat na tinig.
Captain Vergara:Ano bang nangyari, Ramos? Bakit lima ang patay sa inyo?
Sumaludo si Melchor, pilit pinipigil ang kaba sa dibdib.
Melchor:Sir, in-ambush po kami habang papunta sa Sitio Lamitan. Nasa mataas na posisyon ang kalaban, sir—may mga granada, may sniper. Naitawid namin ang iba pero—
Captain Vergara:Pero?
Melchor:—pero hindi na po namin nailigtas sina Reyes, Lopez, Mendoza, Ortega, at Santos, sir.
Tahimik ang sumunod na sandali. Sa labas, tanging patak ng ulan at ingay ng mga kuliglig ang maririnig.
Captain Vergara:May impormasyon na tayong delikado ro’n, Ramos. Bakit itinuloy mo ang ruta?
Melchor:Sir, may utos tayong ihatid ang mga medical supply sa residente. Wala po kaming ibang daan—
Captain Vergara:Hindi mo dapat isinugal ang tao mo! Hindi humanitarian mission ang unahin mo kung hindi mo kayang protektahan ang unit mo!
Tumigas ang panga ni Melchor, ngunit nanatili siyang nakatayo, tuwid, walang tugon.
Captain Vergara:Maghanda ka ng detalyadong ulat. Sa Maynila ka magpapaliwanag sa hepe. Gusto niyang marinig mula mismo sa iyo kung bakit nagkaganito.
Melchor:Aye, sir.
Captain Vergara:At ikaw mismo ang sasama sa pagbiyahe ng mga labi. Ihatid mo sila sa kani-kanilang pamilya. Huwag kang magpapakita rito hangga’t hindi mo nakakausap ang hepe sa Maynila. Naiintindihan mo?
Melchor:Opo, sir.
Tahimik na tumalikod si Captain Vergara at pumasok sa opisina. Naiwan si Melchor sa labas, nakatingin sa ulan na patuloy na bumubuhos sa mga semento ng kampo.
Sa di-kalayuan, kumidlat. Sumabay ang mahinang dagundong ng kulog.
Hindi pa tapos ang laban, bulong niya sa sarili. Ngayon pa lang nagsisimula.
**************************************************
Sa malamlam na ilaw ng barracks, tanging tunog ng tubig ang bumabasag sa katahimikan.Nakatayo si Melchor sa ilalim ng dutsa, walang saplot kundi ang bigat ng mga alaala.
Matikas ang katawan niya—para bang inukit ng taon ng disiplina at sakripisyo. Matangos ang mga balikat, malinaw ang bawat linya ng kalamnan sa dibdib at braso, at sa bawat pag-agos ng tubig, lalong lumilitaw ang tigas at perpektong hubog ng kanyang katawan. Isang anyo ng lakas at kakayahan, ngunit sa ilalim nito, naroon ang pagod na hindi kayang itago ng pisikal na tikas.
Tumatama ang malamig na tubig sa kanyang balat, hinahalo ang putik at dugo na unti-unting umaagos sa sahig, dumadaloy sa kanal na parang mga alaala ng nakaraan—marumi, mabigat, at hindi na kayang linisin.
Nakayuko siya, mahigpit ang kapit sa gripo. Ang bawat patak ng tubig ay parang bala—mabilis, malamig, at may dalang kirot.
Kung di ko sana itinuloy ang ruta… baka buhay pa sila.
Kung nakinig lang ako sa kutob ko… baka nakauwi pa sina Reyes.
Pumikit siya. Sa likod ng talukap, lumitaw ang mga mukha ng mga kasamahan—nakangiti, nagbibiro, buhay. Ngayon, malamig na katawan na lang sa likod ng trak.
Ako ang may utos. Ako ang dapat nandun sa lupa, hindi sila.
Humigpit ang pagkakahawak niya sa gripo hanggang maputol ang daloy ng tubig. Tumigil siya, nakatayo lang, hingal at luha ang tanging natira.
Lima. Lima. At ako—ako ang nag-uwi ng mga bangkay nila.
Muli niyang binuksan ang tubig, mas malakas ngayon, parang sinusubukang alisin hindi lang ang putik, kundi ang bigat sa dibdib. Pero sa bawat agos, lalo lang niyang nararamdaman ang bigat ng konsensya.
Anong klaseng sundalo ang naglalakad pa rin matapos mamatay ang kalahati ng unit niya?
Huminga siya nang malalim, pilit pinipigil ang pag-iyak, ngunit hindi niya napigilan ang panginginig ng labi. Sa loob ng banyo, walang ranggo, walang medalya—tanging isang lalaking perpekto sa anyo, ngunit basag sa loob.
Mabagal niyang sinandal ang noo sa tiles, isinara ang mga mata, at bumulong sa sarili—mahina, halos pabulong sa lagaslas ng tubig:
Patawarin ninyo ako.
Patawarin ninyo ako.
Patawarin mo ako, Diyos ko.
Habang patuloy siyang naliligo, hindi niya namalayang isang pares ng maliliit na paa ang pumasok sa kanyang silid. Si Hashim—sampung taong gulang, isang batang lokal na madalas maghatid ng tubig at pagkain sa mga sundalo—ay tahimik na lumapit.
Nakasilip ito sa maliit na siwang ng pinto, nakatingin sa lalaking nasa ilalim ng dutsa. Isang pares ng inosenteng matang nakamatyag sa kilos ng barako sa loob ng banyo. Nakatitig sa malapad na likod at mala-barakong postura ng lalaking sundalo.
Nangiginig ang kamay nito habang pinagpapantasyan ang maskuladong sundalo sa loob ng banyo. Kitang kita nito ang matatambok na puwet ng gwapong adonis na kay sarap hawakan.
Napaatras siya ng kumilos sa loob ang lalaki. Humarap sa may pinto kung saan siya naka-silip at nagpatuloy sa pagbabanlaw. Lalayo na sana siya nang talunin siya ng kanyang kuryosidad. Nais niyang makita ang tinatago nitong alaga. Oo, ang sundalong ito ang halos kumupkop sa kanya nang mamatay ang kanyang mga magulang dahil sa nakraang bakbakan ng mga rebelde at mga militar at ito ang lalaking kanyang iniidolo dahil sa tapang. Sa kanyang mga mata - isa itong bayaning nagtanggol sa kanilang bayan noong mga panahon na magulo ang kanilang lugar.
Ngunit iba ang kanyang pakiramdam ngayon – nag-iinit ang kanyang katawan sa isiping isang silip lang ay makikita na niya ang pinakatago-tago ng sundalo. Naaakit na ba siya sa sundalong ito?
Hindi na niya pinigilan pa ang kanyang sarili. Dahan-dahan niyang sinilip ang lalaki sa loob ng banyong iyon. Nanlaki ang kanyang mata sa nakita – nakapikit ito habang kinukuskos ang buhok. Kitang-kita niya ang perpektong anyo nito, ang makapal at itim na buhok na malinis ang pagkakagupit, ang gwapo nitong mukha- ang mapupungay na matang may-kasingkitan, matangos na ilong at mapupulang labi.
Napalunok siya ng laway na makita ang maskulado nitong katawan, ang malapad na dibdib at ang mga pandesal nito sa tiyan. Tulo-laway siya ng sa wakas ay makita niya ang pagkalalaki nito. Hindi siya karaniwang nakakakita ng ari ng lalaki, pero iba ang laki ng pag-aari ng sundalo. Nakalaylay ito subalit malaki at mataba na – pulam-pula ang ulo at pantay ang taba sa kahabaan nito. Magalo ang buhok nito doon na dahil basa ay tumatabon sa malalaki nitong bola.
Ang laki ng burat ni Papa Sarge! Ang sarap!
Nagulat siya sa kanyang inisip, talaga bang naakit na siya sa kanyang tatay-tatayang sundalo?
Matapos ang ilang minutong pagbabanlaw, pinatay ni Melchor ang dutsa. Huminga siya nang malalim, pinunasan ang mukha, at kinuha ang tuwalya sa tabi. Ang malamig na hangin ng gabi ay agad na dumampi sa kanyang balat, ngunit hindi na siya natinag; sanay na siya sa lamig—lamig ng panahon, lamig ng kamatayan, lamig ng katahimikan matapos ang putukan.
Binalot niya ang tuwalya sa baywang at lumabas ng banyo.
Dahan-dahan niyang binuksan ang pinto ng banyo. Sa paglabas niya, napahinto siya—nandoon si Hashim, nakatayo sa gilid ng kama, tahimik, parang batang nahuling gumagawa ng kalokohan.
Melchor: Hashim? Akala ko... umuwi ka na sa baryo n’yo.
Napatungo ang bata, hawak ang isang basyong lata ng gatas na nilalaro-laro sa kamay.
Hashim: Wala po akong masakyan, Papa Sarge. Umulan din po kanina. Saka... sabi ni Nanay, huwag daw ako umuwi kapag gabi, baka raw may rebelde sa daan.
Lumapit si Melchor, bahagyang napangiti.
Melchor: Ganun ba. Eh bakit hindi ka nagsabi? Nag-alala tuloy ako.
Umiling si Hashim, nagkibit-balikat.
Hashim: Ayaw ko pong istorbohin kayo. Parang pagod na pagod po kayo kanina.
Sandaling natahimik si Melchor. Nakatingin siya sa bata—ang inosenteng mukha, ang payat na mga braso, at ang mga matang tila sanay sa gutom at giyera. Sa isip niya, naalala niya ang kambal niyang sina Cedrick at Derick, halos kasing-edad ni Hashim.
Parang nakita niya sa bata ang mga anak na matagal na niyang hindi nayayakap.
Melchor: Sige na, dito ka na lang muna. May ekstrang kumot sa kama. Hindi rin maganda sa labas ngayon—malamig, madilim.
Napangiti si Hashim, parang nakahinga nang maluwag.
Hashim: Salamat po, Papa Sarge. Dito po ako sa sahig, ha?
Umiling si Melchor at bahagyang natawa.
Melchor: Ano ka ba. Sige, tabi ka sa akin. Maliit lang naman ang kama, pero kasya tayo.
Tumango ang bata, halatang nahihiya. Umakyat ito sa gilid ng kama, maingat na humiga.
Si Melchor naman ay tahimik na naupo sa tabi, pinunasan pa ang buhok bago humiga sa kabilang panig.
Sa loob ng silid, tanging tunog ng ulan at banayad na hinga ng bata ang maririnig. Napatingin si Melchor sa kisame—puting pintura na may bitak.
Sa tabi niya, si Hashim ay nakapikit na, payapa, walang bakas ng takot o gutom.
Ganito rin kaya kapayapa matulog ang mga anak ko ngayon?




![Fated to My Ex- Best Friend [Moving to Galatea]](https://cdn-gcs.inkitt.com/vertical_storycovers/ipad_49edb1dbf9a28b50b9c4d68d8598359b.jpg?width=1920&quality=75)





