Sa Gitna ng mga Palayan

Matapos ang limang taon, alam na ni Mateo at ni Gabriel ang bawat galaw ng isa't isa—mula sa paraan ng paghinga habang natutulog, hanggang sa mga tiyak na peklat at marka sa kanilang mga katawan na nabuo mula sa taon ng pagtatrabaho sa sakahan. Sa maliit na bahay kubo sa gitna ng walang katapusang mga palayan ng Nueva Ecija, nabuo nila ang mundong tanging sa kanila lang, o iyon ang akala nila.

Si Mateo, tatlumpu't dalawa anyos, ay ang tipikal na manggagawa sa sakahan—mapa-araw man o ulan, naroon siya sa bukid, nag-aararo, nagtatanim, o nag-aani ng palay depende sa panahon. Ang katawan niya ay nabuo sa taon ng pagbubuhat ng mga sako ng bigas at pagtutulak ng kalabaw—mga kalamnan na matigas, balat na maitim sa araw, at mga kamay na magaspang at may mga kalyo na parang hinde na maaalis pa. Siya ang tipikal na probinsyanong lalaki—hindi gaanong salita, higit na mahilig na ipakita ang pagmamahal sa gawa kaysa sa salita.

Si Gabriel naman, dalawampu't siyam na anyos, ay mas moderno. Siya ang nagmamaneho ng tricycle sa bayan, naghahatid ng mga pasahero mula umaga hanggang gabi, kumikita ng sapat para sa kanilang pang-araw-araw na gastusin. Mas maputi siya kaysa kay Mateo, mas malambot ang mga kamay, at mas palabiro. Siya ang nagdala ng saya sa buhay ni Mateo—ang nagturo sa kanyang tumawa nang malakas, ang nagpakita sa kanya na ang buhay ay hindi lang trabaho at tulog.

Limang taon na silang magkasintahan. Limang taon ng tahimik na pagmamahal sa gitna ng bukid. Pero ang tahimik na pagmamahal, kung minsan, ay nagiging monotono. Nagiging routine. Nawawala ang excitement.

Isang gabing umuulan, habang nag-iinuman sila ng lambanog sa harap ng bahay, nagkaroon ng pagkakataon si Mateo na magbukas ng puso.

"Gabby," sabi niya, boses na may bigat na hindi maipaliwanag. "Alam mo naman na mahal kita, diba?"

Tumango si Gabriel, nararamdaman ang kakaibang tono ng kasintahan. "Alam ko, Matt. Mahal din kita."

"Pero alam mo rin na tao lang tayo. May mga pangangailangan." Huminga si Mateo nang malalim, tinitimbang ang bawat salitang lalabas. "Alam mo kung ano ang sinasabi ko?"

Tahimik si Gabriel. Alam niya. Sa limang taon nila, maraming beses na niyang naramdaman ang temptation. Maraming beses na siyang nakakita ng ibang lalaki sa bayan—mga construction worker, mga estudyante, mga manggagawa—at naramdaman ang kakaibang init. Pero hindi niya ginawa. Hindi niya niloko si Mateo.

Pero ngayon, iba ang usapan.

"Gusto mong mag-open relationship?" tanong ni Gabriel, derecho sa punto.

"Gusto kong subukan," sagot ni Mateo. "Hindi dahil hindi na kita mahal. Mahal na mahal kita. Pero gusto kong subukan kung kaya natin. Na pwede tayong mag-explore, pero uuwi pa rin sa isa't isa."

Nag-usap sila nang matagal. Hanggang sa mag-alas dose na ng gabi, nagkaroon sila ng kasunduan—open relationship. Pwede silang makipagsex sa iba, basta walang strings attached. Basta safe. Basta uuwi pa rin sila sa isa't isa sa huli.

Pero ang kasunduan, kung minsan, ay may loophole. At si Gabriel ang unang lumabag.

Si Joaquin ay bagong dating na construction worker sa kapit-bahay nila—tatlumpu't isang anyos, may bigote na hindi inaahit, mga tattoo sa mga braso na nagpapakita ng kanyang nakaraan sa Maynila, at may hawig na aktor sa mga lumang pelikula na action star. Mula nang dumating siya, hindi na maalis ang tingin ni Gabriel sa kanya.

Nagsimula sa simpleng pagpapahatid sa bayan. "Joaquin, hatid mo naman ako," sabi ni Gabriel isang araw. "Sira kasi ang tricycle ko."

"Sige, Gabby," sagot ni Joaquin, may ngiti na parang may kahulugan.

Sa daan, naging magkausap sila. Naging magkaibigan. Hanggang sa isang gabing inuman, nauwi sa isang bagay.

Nang gabing iyon, si Gabriel ay umuwing 3 AM—amoy alak, amoy ibang pabango, at may marka ng labi sa leeg na hindi kayang itago. Si Mateo ay gising pa, naghihintay sa sala, nag-aalala.

"Nasaan ka?" tanong ni Mateo, boses na may pinipigil na galit.

"Nag-inuman lang," sagot ni Gabriel, umiwas ng tingin.

"Kasama si Joaquin?"

Nagulat si Gabriel. "Paano mo nalaman?"

Hindi sumagot si Mateo. Tumayo siya, lumapit kay Gabriel, at hinawakan ang leeg nito—doon niya nakita ang marka ng halik.

"Putangina mo," bulong niya, hindi makapaniwala. "Sinabi ko nang open tayo. Pero hindi ko sinabing dalhin mo rito sa bahay natin ang amoy ng ibang lalaki."

"Matt, pwede kong ipaliwanag—"

"Hindi mo na kailangan!" sigaw ni Mateo, unang beses na napasigaw sa limang taon nila. "Akala mo ba madaling makita ang damit ng ibang lalaki sa sahig natin? Ang amoy ng ibang sabon sa unan mo? Akala mo ba hindi masakit?"

Tumulo ang luha ni Gabriel. Hindi niya sinasadya. Hindi niya gustong masaktan si Mateo. Pero nangyari na.

Sa gabi ring iyon, humingi siya ng tawad nang mahigpit. Niyakap niya si Mateo, humingi ng kapatawaran, at nangako—tapos na raw si Joaquin. Wala nang repeat. Babalik sila sa dati.

Pero ang pusong nasaktan, kung minsan, ay naghahanap ng pantay. At si Mateo ay tao lamang.